ESA wybiera Warszawę. W Polsce powstanie nowe centrum technologiczne

Warszawa z nowym centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej

W Warszawie powstanie centrum technologiczne Europejskiej Agencji Kosmicznej, co ogłoszono po decyzji agencji o ulokowaniu kolejnego ośrodka właśnie w Polsce. To pierwszy taki przypadek poza gronem państw założycielskich ESA, a zarazem ważny sygnał rosnącej pozycji Polski w europejskim sektorze kosmicznym. Premier Donald Tusk podkreślił, że to dzień istotny dla kraju i jego ambicji technologicznych. Zaznaczył też, że Polska staje się jednym z europejskich krajów, w których agencja będzie miała swoje centrum w tak sformalizowanej formule współpracy.

Nowy ośrodek będzie działał w Warszawie, a jego zadaniem ma być wzmacnianie europejskich zdolności technologicznych i bezpieczeństwa. Decyzja ma znaczenie nie tylko dla branży kosmicznej, ale też dla całego ekosystemu innowacji, nauki i przemysłu. To także sygnał, że Polska wchodzi do grona państw współtworzących najbardziej zaawansowane projekty kosmiczne w Europie. Dla kraju z europejskiej wschodniej flanki to pierwszy tak formalny krok tego typu.

„Polska jest czempionem Europy, jeśli chodzi o inwestowanie w kosmos i przyszłość”

Donald Tusk, premier

„Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała jedno ze swoich centrów. To pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który będzie miał możliwość takiej sformalizowanej współpracy”

Donald Tusk, premier

Bezpieczeństwo, dual-use i większa odporność Europy

Centrum w Warszawie ma koncentrować się na bezpieczeństwie oraz na rozwoju technologii o podwójnym zastosowaniu, czyli takich, które mogą służyć zarówno cywilom, jak i sektorowi obronnemu. W praktyce oznacza to wsparcie rozwiązań wykorzystywanych w infrastrukturze cywilnej, wojskowej oraz w systemach reagowania kryzysowego. Ośrodek ma też rozwijać innowacje, które zwiększą zdolność Europy do przewidywania zagrożeń, reagowania na nie i odbudowy po kryzysach. To kierunek, który łączy technologię z bezpieczeństwem państw i całej Unii Europejskiej.

Dyrektor Generalny ESA Josef Aschbacher zwrócił uwagę, że sukcesy Polski w kosmosie są jednocześnie sukcesami Europy. Podkreślił również ścisły związek między przemysłem kosmicznym a obronnym. Według niego jednego nie da się rozwijać skutecznie bez drugiego, co pokazuje, dlaczego nowy ośrodek ma tak strategiczne znaczenie. W tle tej decyzji jest także potrzeba wzmacniania europejskiej suwerenności technologicznej.

„Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa”

Josef Aschbacher, dyrektor generalny ESA

Premier Donald Tusk zaznaczył również, że Polska ma dziś odegrać rolę integratora europejskich wysiłków. Chodzi o to, by Europa nie zostawała w tyle za Stanami Zjednoczonymi i Chinami w rozwoju technologii kosmicznych. W ocenie rządu jest to sprawa bezpośrednio związana z suwerennością, zdolnością do działania w kryzysie i przyszłą konkurencyjnością całego kontynentu. Nowe centrum ma więc znaczenie nie tylko symboliczne, ale i praktyczne.

Rekordowe inwestycje i duże pieniądze dla sektora kosmicznego

Powstaniu centrum w Warszawie towarzyszą rekordowe inwestycje państwa w polski sektor kosmiczny. Rząd chce, by ten obszar stał się jednym z nowych motorów wzrostu gospodarczego. Polska jest obecnie najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie, a inwestycje w technologie kosmiczne mają pomóc utrzymać to tempo. Władze podkreślają, że rozwój sektora kosmicznego to nie tylko nauka i prestiż, ale też miejsca pracy, nowe kompetencje i kontrakty dla firm.

Minister Finansów i Gospodarki Andrzej Domański wskazał, że każda zainwestowana w ten sektor kwota wraca do gospodarki wielokrotnie. Według jego szacunków każde euro zainwestowane w przemysł kosmiczny daje zwrot na poziomie od sześciu do siedmiu razy. To argument, który ma uzasadniać zwiększanie nakładów na badania, technologie i współpracę z ESA. W praktyce ma to oznaczać rozwój całego łańcucha: od badań po wdrożenia komercyjne.

„Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę”

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki

W latach 2023–2025 Polska aż dziesięciokrotnie zwiększyła swoją składkę do ESA. Na lata 2026–2028 wkład finansowy na programy opcjonalne został podwojony i wyniesie 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł. To środki przeznaczone między innymi na rozwój usług opartych na danych satelitarnych oraz na robotykę. Tak duże zaangażowanie finansowe ma wzmocnić pozycję polskich firm i instytucji w europejskich programach kosmicznych.

• 2023–2025 - 10-krotny wzrost składki Polski do ESA
• 2026–2028 - wkład na programy opcjonalne na poziomie 550 mln euro
• 550 mln euro - równowartość ponad 2 mld zł

Polski statek kosmiczny, fundusz PFR i nowe finansowanie dla miast

Jednym z dalszych celów współpracy ma być budowa pierwszego polskiego statku kosmicznego. Ma on dawać większe możliwości transportowe między Ziemią a satelitami, a także służyć do serwisowania satelitów i ich tankowania. To ambitny projekt, który pokazuje, że Polska chce uczestniczyć nie tylko w badaniach i dostarczaniu komponentów, ale również w tworzeniu własnych technologii orbitalnych. W tym obszarze ma być istotna współpraca z europejskimi partnerami.

Andrzej Domański poinformował także o wsparciu finansowym dla firm i samorządów. Grupa PFR ma utworzyć fundusz o wartości 500 mln zł, który będzie wspierał inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. Z kolei Bank Gospodarstwa Krajowego uruchomi specjalną linię finansowania dla samorządów, przeznaczoną na rozwój infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym w wybranych miastach. To ważne, bo oznacza, że rozwój branży ma objąć nie tylko duże firmy, ale też lokalne otoczenie gospodarcze.

„Jednym z celów Europejskiej Agencji Kosmicznej jest budowa pierwszego polskiego statku kosmicznego, który będzie mógł zapewniać dużo większe możliwości transportowe między Ziemią a satelitami, serwisowania satelitów, czy tankowania”

Donald Tusk, premier

• 500 mln zł - wartość funduszu, który ma utworzyć Grupa PFR
• Bank Gospodarstwa Krajowego - specjalna linia finansowania dla samorządów
• Wybrane miasta - miejsca rozwoju infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym

Nowe centrum ESA w Warszawie, większe składki do agencji, fundusz PFR i plan wsparcia dla samorządów składają się na jeden szeroki program wzmacniania polskiej obecności w kosmosie. Rząd wskazuje, że celem jest budowa trwałego zaplecza dla firm, nauki i administracji. W połączeniu z europejską współpracą ma to pomóc Polsce przejść od roli uczestnika do roli współtwórcy kluczowych technologii kosmicznych. W tle pozostaje też szerszy cel: większa odporność gospodarki i lepsza pozycja kraju w europejskiej rywalizacji technologicznej.