Rząd zapowiada koniec nierównego dostępu do leczenia i przyspiesza e-rejestrację

Równe leczenie ma stać się zasadą bez wyjątków

Rząd zapowiada zdecydowane działania wobec nadużyć w publicznej ochronie zdrowia i podkreśla, że dostęp do świadczeń musi być równy dla wszystkich pacjentów. W centrum tej zapowiedzi znalazł się problem praktyk, które tworzą uprzywilejowaną ścieżkę dla wybranych osób, mimo że korzystają one z systemu finansowanego ze środków publicznych. Premier Donald Tusk zaznaczył, że nie będzie pobłażliwości dla działań wynikających ze złej woli pojedynczych lekarzy i słabości systemu. Jednocześnie wskazał, że odpowiedzialność za uporządkowanie sytuacji spoczywa nie tylko na konkretnych osobach, ale także na rozwiązaniach organizacyjnych, które nie mogą już pozwalać na takie mechanizmy.

W praktyce oznacza to zapowiedź ograniczenia zjawisk, które pacjenci od lat kojarzą z omijaniem kolejki, lepszym traktowaniem „po znajomości” i dostępem do świadczeń poza przejrzystymi zasadami. Dla przeciętnego obywatela to ważna informacja, bo w publicznym systemie ochrony zdrowia każdy przypadek nierównego dostępu oznacza realne wydłużenie czekania dla innych chorych. Rząd przekonuje, że uszczelnienie systemu leży w interesie pacjentów, ale także zdecydowanej większości lekarzy, pielęgniarek i pozostałych pracowników ochrony zdrowia, którzy działają zgodnie z zasadami. W tym ujęciu walka z patologiami ma nie tylko charakter porządkowy, ale ma też przywracać zaufanie do całej publicznej służby zdrowia.

„Dla rządu najważniejsze jest skuteczne wyeliminowanie nadużyć i patologii, które są efektem złej woli pojedynczych lekarzy oraz słabości systemu. Nie będzie żadnej pobłażliwości dla takich praktyk, a konsekwencje będą wyciągane”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

W komunikacie podkreślono również, że sytuacja ujawniona w Szpitalu Południowym w Warszawie nie jest odosobniona. Według przekazu rządu ma ona pokazywać szerszy problem, występujący w wielu polskich placówkach, a nie tylko w jednym konkretnym miejscu. To ważne, bo oznacza, że sprawa nie ogranicza się do lokalnego kryzysu organizacyjnego, lecz dotyczy mechanizmów, które mogą powtarzać się w różnych częściach kraju. Właśnie dlatego zapowiedziane działania mają objąć cały system, a nie wyłącznie pojedynczy szpital.

„Saloniki VIP” i omijanie kolejek mają zniknąć z publicznych szpitali

Jednym z pierwszych celów ma być likwidacja najbardziej rażących nadużyć, w tym praktyk określanych jako „saloniki VIP”. W ocenie rządu takie rozwiązania są niedopuszczalne, ponieważ przeczą zasadzie równego dostępu do świadczeń i w praktyce dzielą pacjentów na lepiej i gorzej obsługiwanych. Ministerstwo Zdrowia oraz NFZ mają traktować sprawę jako zadanie do pilnego rozwiązania, a sam premier zaznaczył, że to zjawisko musi zniknąć. Z perspektywy pacjenta oznacza to dążenie do tego, by to stan zdrowia, a nie znajomości czy nieformalne układy, decydowały o kolejności leczenia.

Rząd wskazuje też na potrzebę uszczelnienia systemu w taki sposób, aby nie dało się omijać obowiązujących kolejek. W tym kontekście pojawia się problem nieformalnych zapisów, takich jak funkcjonowanie tzw. „zeszytu” w szpitalach, który może służyć do prowadzenia dodatkowej, pozaoficjalnej ewidencji pacjentów. Takie praktyki są szczególnie ważne z punktu widzenia zwykłych ludzi, bo oznaczają brak przejrzystości i ryzyko, że osoba zapisująca się zgodnie z regułami będzie czekać dłużej niż ktoś zapisany „bokiem”. Właśnie dlatego władze chcą doprowadzić do sytuacji, w której kolejki będą czytelne i kontrolowalne.

„Zgodnie z prawem i przyzwoitością dostęp do usług medycznych w publicznej ochronie zdrowia powinien być równy i niezależny od znajomości”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Szef rządu poinformował również o poleceniu maksymalnego przyspieszenia prac nad wdrożeniem e-rejestracji. Ma ona zwiększyć przejrzystość procesu zapisywania się na wizyty i ułatwić wskazanie miejsc, w których dochodzi do nieprawidłowości. Dla pacjentów oznacza to w przyszłości większą jasność co do terminów i sposobu zapisu, a dla instytucji publicznych lepsze narzędzie do wykrywania nadużyć. Jeśli rozwiązanie zostanie sprawnie wdrożone, może ograniczyć chaos wokół rejestracji, który dziś bywa jedną z najbardziej uciążliwych części kontaktu z ochroną zdrowia.

• Szpital Południowy w Warszawie został wskazany jako przykład nieprawidłowości.
• e-rejestracja ma zostać wdrożona w trybie maksymalnie przyspieszonym.
• „Saloniki VIP” i nieformalne kolejki mają zostać wyeliminowane z publicznej ochrony zdrowia.

„Lekarze milionerzy” i „lekarze z walizkami” pod lupą państwa

W wypowiedzi premiera pojawił się również wątek osób określanych jako „lekarze milionerzy”, które mają wykorzystywać system ochrony zdrowia w sposób budzący zastrzeżenia. Rząd zwraca uwagę także na zjawisko „lekarzy z walizkami”, czyli specjalistów wykonujących kosztowne procedury w wielu placówkach, co generuje bardzo wysokie dochody, ale – jak wskazano – nie przekłada się na realną, ciągłą opiekę nad pacjentem. W praktyce chodzi o sprawdzenie, czy publiczne pieniądze nie są wydawane w sposób, który nie służy bezpośrednio chorym. To ważne dla obywateli, bo każda taka nieprawidłowość może odbijać się na dostępności świadczeń dla innych osób.

Premier zapowiedział, że oczekuje od Minister Zdrowia i prezesa NFZ przygotowania jasnych rekomendacji systemowych w tych sprawach. Chodzi nie tylko o ocenę konkretnych przypadków, ale o stworzenie takich reguł, które utrudnią powstawanie podobnych mechanizmów w przyszłości. Jednym z elementów ma być także większa kontrola zarobków medyków pracujących w publicznej służbie zdrowia. Rząd chce, by odpowiednia instytucja w Ministerstwie Zdrowia miała wgląd w to, kto, ile i w ilu miejscach zarabia z państwowych środków.

„Wiemy, że istnieje zjawisko tzw. „lekarzy z walizkami”, którzy realizują drogie procedury w wielu placówkach, generując bardzo wysokie dochody, ale de facto nie zajmują się pacjentem. To zjawisko musi być ukrócone”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Rząd podkreśla przy tym, że celem nie jest podważanie pracy i wynagrodzeń personelu medycznego, lecz zwiększenie przejrzystości całego systemu. Oznacza to próbę pogodzenia dwóch oczekiwań: z jednej strony ochrony interesu pacjentów, a z drugiej poszanowania dla pracy lekarzy, pielęgniarek i innych pracowników ochrony zdrowia. W praktyce takie rozwiązanie ma pozwolić odróżnić uczciwą, wielomiejscową pracę od działań, które prowadzą do nadużyć w publicznym systemie. Dla wielu pacjentów będzie to miało znaczenie dopiero wtedy, gdy przełoży się na krótsze kolejki i większą przewidywalność leczenia.

Rząd chce współpracy lekarzy i większej odpowiedzialności za system

W przekazie premiera nie zabrakło apelu skierowanego do środowiska medycznego. Donald Tusk zaapelował, by reprezentanci lekarzy pomogli naprawić obecny stan rzeczy zamiast szukać konfrontacji. Wskazał, że uporządkowanie systemu leży w interesie zarówno pacjentów, jak i samych lekarzy, którzy pracują zgodnie z zasadami i nie chcą być kojarzeni z nieprawidłowościami. To ważny sygnał, bo bez współpracy środowiska medycznego nawet najlepsze rozwiązania organizacyjne mogą okazać się trudne do wdrożenia w codziennej praktyce.

Szef rządu odniósł się też do bieżącej odpowiedzialności państwa za sprawy bezpieczeństwa i koordynacji polityki publicznej. Wspomniał o przygotowaniach Polski do szczytu NATO w Ankarze oraz o rosnącej odpowiedzialności Europy za własne bezpieczeństwo. Zaznaczył, że rozmawiał z Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem, współpracującym z Radosławem Sikorskim, i prosił o precyzyjne informowanie o stanowisku rządu Prezydenta, który zgodnie z wieloletnią tradycją reprezentuje Polskę na szczytach NATO. W tym wątku premier wskazał, że szczyt NATO w Ankarze ma w praktyce zamknąć etap, w którym Europa, w tym Polska, bierze większą odpowiedzialność za własną obronność, zwłaszcza w obszarze finansowania i gotowości militarnej w zakresie broni konwencjonalnej.

„Zwracam się do reprezentacji środowiska medycznego, żebyście pomogli naprawić ten stan rzeczy i nie szukali konfrontacji. To jest zarówno w interesie pacjentów, jak i lekarzy”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

W całej tej zapowiedzi najważniejsze jest to, że rząd stawia na większą przejrzystość, twardsze egzekwowanie zasad i ograniczenie praktyk, które tworzą nierówności w publicznej służbie zdrowia. Dla zwykłych ludzi oznacza to obietnicę bardziej uczciwego systemu zapisów, mniejszego ryzyka omijania kolejek i lepszego nadzoru nad tym, jak wykorzystywane są publiczne pieniądze. Jeśli deklaracje zostaną przełożone na konkretne rozwiązania, pacjenci mogą zyskać większą pewność, że wszyscy są traktowani według tych samych reguł.

Warto przypomnieć najważniejsze elementy zapowiedzi, bo to one będą decydować o praktycznych skutkach dla pacjentów i pracowników ochrony zdrowia. Rząd chce wyeliminować „saloniki VIP”, ukrócić nieformalne kolejki, przyspieszyć e-rejestrację, zbadać praktyki „lekarzy milionerów” i „lekarzy z walizkami” oraz zwiększyć kontrolę nad zarobkami finansowanymi z publicznych środków. Jednocześnie premier podkreśla, że nie chodzi o konflikt z personelem medycznym, lecz o naprawę systemu, który ma służyć wszystkim obywatelom na równych zasadach. 2024 r. i kolejne miesiące mogą więc przynieść znaczące zmiany w organizacji publicznej ochrony zdrowia.

• Donald Tusk zażądał przygotowania rekomendacji systemowych przez Minister Zdrowia i prezesa NFZ.
• Władysław Kosiniak-Kamysz i Radosław Sikorski mają informować o stanowisku rządu przed szczytem NATO w Ankarze.
• Prezydent ma reprezentować Polskę na szczytach NATO zgodnie z wieloletnią tradycją.