Upał w pracy pod kontrolą. Jakie obowiązki będą mieli pracodawcy od 2027 roku

Już od 11 stycznia 2027 roku pracę w czasie upałów będą regulowały bardzo konkretne limity temperatur. W pomieszczeniach granicą ma być 35°C, a przy ciężkiej pracy fizycznej na otwartej przestrzeni - 32°C.

Nowe limity temperatur w miejscu pracy

Zmiana oznacza odejście od dotychczasowego modelu, w którym przepisy nakazywały przede wszystkim dbać o bezpieczne i higieniczne warunki oraz zapewniać napoje. Od wejścia w życie nowych zasad pracodawcy nie będą już działać wyłącznie na podstawie ogólnego obowiązku troski o zdrowie zatrudnionych, lecz będą musieli pilnować ściśle wskazanych progów.

W przypadku pomieszczeń pracy kluczowe będzie nie to, jaka temperatura panuje na zewnątrz, ale to, co pokazują pomiary w konkretnym miejscu wykonywania obowiązków. Jeśli upał przekroczy próg 35°C, praca co do zasady nie będzie mogła być kontynuowana. W praktyce oznacza to konieczność wcześniejszego przygotowania obiektu tak, by nie dopuścić do przekroczenia limitu.

Inaczej będzie przy ciężkiej pracy fizycznej wykonywanej na zewnątrz. Tam limit wyniesie 32°C i będzie odnosił się do zadań, które w trakcie zmiany prowadzą do dużego wydatku energetycznego organizmu - ponad 1500 kcal, czyli 6280 kJ, u mężczyzn oraz ponad 1000 kcal, czyli 4187 kJ, u kobiet.

Kiedy pracodawca musi zareagować wcześniej

Nowe przepisy nie pozwalają czekać z działaniami do momentu, aż temperatura osiągnie poziom zakazany. W pomieszczeniach obowiązek podjęcia kroków pojawi się już po przekroczeniu 28°C. Wtedy firma ma zastosować rozwiązania techniczne ograniczające nagrzewanie lub obniżające temperaturę, a gdy to niemożliwe - rozwiązania organizacyjne zmniejszające ryzyko dla zdrowia.

Jeszcze wcześniej reagować trzeba będzie przy części prac wykonywanych fizycznie. Jeśli wysiłek w pomieszczeniu przekracza wskazane normy energetyczne, działania trzeba uruchomić po przekroczeniu 25°C. Taki sam próg obowiązuje przy pracy na otwartej przestrzeni, gdzie rozwiązania organizacyjne będą wymagane po przekroczeniu 25°C niezależnie od tego, czy chodzi o pracę ciężką, czy inną pracę na zewnątrz.

• 35°C - maksymalna temperatura w pomieszczeniu pracy.
• 32°C - limit dla ciężkiej pracy fizycznej na otwartej przestrzeni.
• 28°C - moment, w którym pracodawca musi zacząć wdrażać działania w pomieszczeniach.
• 25°C - próg uruchamiający działania przy pracy wymagającej dużego wysiłku i przy pracy na zewnątrz.

Jakie środki będą do wyboru

Przepisy nie zmuszają każdej firmy do montażu klimatyzacji. Obowiązek będzie polegał na dobraniu takich rozwiązań, które faktycznie ograniczą zagrożenie w danym zakładzie. Może to być zarówno poprawa warunków technicznych budynku, jak i zmiana organizacji pracy.

Wśród rozwiązań technicznych można zastosować między innymi klimatyzację, wentylację, wentylatory, osłony przeciwsłoneczne, rolety, żaluzje, izolowanie źródeł ciepła, ograniczenie dopływu gorącego powietrza, zmniejszenie promieniowania cieplnego maszyn, a także przygotowanie chłodnych miejsc odpoczynku. Istotne może być również dostosowanie odzieży roboczej i ochronnej do warunków termicznych.

Z kolei rozwiązania organizacyjne obejmują dodatkowe przerwy, przesuwanie najtrudniejszych zadań na chłodniejsze godziny, wcześniejsze rozpoczynanie pracy, zmniejszenie tempa, rotację pracowników, czasowe skracanie czasu pracy, zmianę zakresu obowiązków, przeniesienie do chłodniejszego pomieszczenia, częstsze kontrole stanu zdrowia oraz - jeśli charakter pracy na to pozwala - pracę zdalną.

Ważne jest również to, że po przekroczeniu limitów nie wystarczy działanie „na papierze”. Środki mają realnie ograniczać zagrożenie, a nie tylko wyglądać dobrze w dokumentacji.

Procedury, konsultacje i pomiary temperatury

Pracodawca będzie musiał ustalić, które stanowiska spełniają kryteria ciężkiej pracy fizycznej. Taka ocena nie może być przypadkowa; w razie potrzeby wydatek energetyczny trzeba będzie określać przy użyciu właściwych metod, z udziałem osób posiadających wiedzę z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.

Zmiana organizacji pracy podczas upałów ma być konsultowana z pracownikami w ramach komisji bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeśli w firmie nie działa taka komisja, ustalenia trzeba będzie prowadzić w trybie konsultacji przewidzianym w Kodeksie pracy, po zasięgnięciu opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami. Po zakończeniu konsultacji zasady mają zostać przekazane zatrudnionym w zwyczajowy dla danej firmy sposób.

Znaczenie mają też same pomiary temperatury. Powinny być wykonywane tam, gdzie rzeczywiście pracują ludzie, a nie na podstawie prognozy z aplikacji pogodowej. W większych obiektach może być potrzebnych kilka punktów pomiarowych. Dobrą praktyką będzie też zapisywanie wyników, godzin pomiarów i wprowadzanych działań, bo taka dokumentacja może pomóc przy ocenie zabezpieczeń i podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.

Woda dla pracowników i znaczenie nowych przepisów

Nowe regulacje nie znoszą dotychczasowego obowiązku zapewniania napojów. Bezpłatna woda nadal ma być dostępna wtedy, gdy temperatura przekracza 28°C w pomieszczeniu albo 25°C przy pracy na otwartej przestrzeni. Napoje muszą być dostępne przez całą zmianę i w takiej ilości, by rzeczywiście zaspokajały potrzeby zatrudnionych.

Nie będzie można zastąpić tego ekwiwalentem pieniężnym. Samo przekazanie niewielkiej kwoty i pozostawienie pracownikowi decyzji, gdzie kupi wodę, nie spełni wymogu wynikającego z przepisów. To ważne, bo w czasie upałów problemem nie jest tylko dyskomfort, lecz realne ryzyko dla zdrowia i sprawności osób wykonujących obowiązki.

Temat ma duże znaczenie także dla lokalnych firm, zakładów usługowych, budów, magazynów, gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw komunalnych. W wielu miejscach to właśnie letnie temperatury decydują o tym, czy praca może przebiegać bezpiecznie, czy trzeba ją ograniczyć, przeorganizować albo czasowo wstrzymać.

Nowe zasady zaczną obowiązywać 11 stycznia 2027 roku, więc pracodawcy mają czas, by przygotować procedury, sprawdzić warunki techniczne i zaplanować działania na sezon letni. Informacje przekazał Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.